Leef in het nu

De 52Blog is de corporate blog van Andarr. Het hele jaar door schrijven Andarr collega's blog's over uiteenlopende onderwerpen.

Iedereen heeft in zijn leven wel eens iets meegemaakt, waardoor hij (of zij) de diepere vragen over het leven gaat stellen. Vreemd genoeg vond ik hulp in een boek, genaamd Boeddhisme voor dummies. Ik had wel eens over boeddhisme gehoord, maar veel meer dan een voorstelling van kale monniken die hele dag Ohmmmmm zaten te mompellen had ik niet.

Het boek begon met het verhaal van een prins in het oude India die altijd een beschermend leventje had geleden, totdat hij in aanraking kwam met mensen die het minder goed hadden. Deze mensen hadden geen eten, geen dak boven hun hoofd of waren ziek of oud. Met andere woorden; de prins kwam maakte kennis met het fenomeen lijden. Daar raakte hij zo ontzet van, dat hij zich voorhield een oplossing te vinden voor al het lijden. Hij liet zijn vrouw en kind in de steek en trok de wijde wereld in, opzoek naar de oorzaak en een oplossing voor het lijden. Na vele omzwervingen kwam hij terecht bij een groep spirituele mannen die in een bos leefden die niets hadden, maar ook niets tot zich namen (zoals eten) en de hele dag zaten te mediteren. Ze geloofden erin dat om je te verlossen van het lijden, je alles los moest laten en van niets afhankelijk kon zijn. Alleen dan kon je de verlichting bereiken. De jonge prins voelde zich aangesproken door deze filosofie en sloot zich aan bij de groep. Voor 6 jaren lang deed niets anders dan mediteren en hij at alleen aarde.

Op een dag kwam er een bootje langs varen waarin een muzikant zijn leerling vertelde hoe hij de snaren van zijn instrument moest aanspannen. De leraar zei tegen de leerling: “je moet de snaren niet te hard aantrekken anders breken ze. Maar ook niet te slap anders kun je er niet op spelen”. De prins hoorde het gesprek aan en besefte de simpele maar krachtige waarheid van deze woorden. Hij stapte op en liep naar de rivier om te drinken. Op dat moment kwam er een meisje aanlopen dat hem een kommetje met rijst aanbod. De prins nam het aan en at het op. De andere mannen waren hierover zo verbolgen dat ze de prins uit de groep gooiden. De prins probeerde hen nog te overtuigen van zijn gevonden waarheid, maar het mocht niet baten en de prins vervolgde zijn reis alleen. Hij onderwees zijn leer aan een ieder die naar hem wilde luisteren.

Jaren later zou hij de verlichting bereikt hebben tot hij zat te mediteren onder een boom. Tijdens die meditatie probeerde de boze god Mara hem van de verlichting af te houden door hem te verleiden. Maar de prins weerstond de verleidingen doordat hij door de schijnwerkelijkheid heen kon kijken. Toen Mara afdroop bereikte de prins zijn verlichting en naam hij de naam Boeddha aan: de ontwaakte.

Het gaat nu iets te ver om het verdere leven van Boeddha (en zijn opvolgers) te beschrijven, maar een belangrijke peiler van de leer van Boeddha zijn de zogenaamde vier edele waarheden: het lijden, de oorzaak van lijden; de opheffing van het lijden en de pad naar de opheffing van het lijden. Het lijden zelf wordt gedefinieerd als het krijgen van wat je niet wilt, gescheiden worden van wat je fijn vindt en het niet krijgen van wat je hebben wilt. De oorzaak van het lijden is gehechtheid. Zo kan bijvoorbeeld je ego erg gehecht zijn aan status en als daar verandering in komt kun je daar onder lijden. Het verlies van een geliefde waar je aan gehecht was of het verlangen naar een nieuwe liefde waardoor je innerlijke onvrede over je huidige situatie voelt. Het opheffen van dit lijden moet gezocht worden in het los laten van deze gehechtheid, verlangens en andere onrealistische verwachtingen die je aan jezelf en anderen stelt. Het pad naar het opheffen van het leiden kan bereikt worden door het juiste inzicht (dat gehecht zijn de oorzaak is van al het lijden), de juiste intentie (verban gedachten die jezelf en anderen laten lijden), de juiste woorden (spreek de waarheid, gebruik woorden die andere goed doen) het juiste levensonderhoud (doe werk waar je jezelf en anderen geen kwaad mee kan doen), de juiste inspanning (wees bewust wat er gebeurt in je geest en omgeving), de juiste opmerkzaamheid (geef aandacht aan het nu, blijf niet hangen in het verleden en kijk niet alleen naar de toekomst) en de juiste concentratie (houd je geest scherp door meditatie). Ik raad je aan om het boek van de Vietnamese Boeddhistische monnik Thich Nhat Hanh te lezen, genaamd: “Het hart van Boeddha’s leer”. Dit boek geeft een dieper inzicht in de Boeddhistische leer dan ik op dit moment kan geven.

Het belangrijkste wat Boeddhisme voor mij betekend heeft (en nog steeds doet), is de schokkende waarheid dat het lijden veroorzaakt wordt door gehechtheid. Deze simpele waarheid heeft wel mijn kijk op het leven drastisch veranderd. Ik besef dat verandering de enige constante is en dat teveel gehechtheid je ongelukkig kan maken. Mag je dan nergens maar aan hechten of naar verlangen? Wat saai. Gelukkig is het niet zo zwart wit. Het is prima om ergens naar te verlangen of te koesteren, als je maar beseft dat het niet eeuwig is en dat je er ooit afscheid van moet nemen. Ik probeer dan zoveel mogelijk in het nu te leven (nummer 7 van het pad), want alles speelt zich in het nu af. Niet gisteren of morgen, maar nu op dit moment. Dat is natuurlijk niet even gemakkelijk en ik ‘lijd’ nog regelmatig, maar ik kan nu wel op een andere manier mee omgaan.